Zonne-energie

De zon is de basis van elke groene energiebron die we kennen: het laat de wind waaien, doet planten en bomen groeien (biomassa), houdt de waterkringloop op gang, verwarmt de bodem, de lucht en het water.

Vlaanderen krijgt gemakkelijk 1000 uren volle zon per jaar. Dat vertegenwoordigt een immense hoeveelheid groene energie die geen schadelijke stoffen in de atmosfeer brengt.

Zonne-energie, een gratis energiebron

De zon is onze belangrijkste energiebron. Als we alle zonne-energie die gedurende 70 minuten de aarde bereikt zouden kunnen capteren, zouden we gedurende 1 jaar in al onze energiebehoeften kunnen voorzien. Jammer genoeg bestaat de technologie niet om dat voor elkaar te spelen. Toch wordt zonne-energie vandaag de dag steeds belangrijker. We onderscheiden daarbij passieve en actieve vormen.

Passieve zonne-energie is de rechtstreekse invloed van de zon zonder dat er daar technologische hulpmiddelen voor worden ingeschakeld. Je zou kunnen stellen dat de energie die wij, de dieren en de planten ontvangen van de zon en nodig hebben om te overleven een vorm van passieve zonne-energie is. Maar we maken ook handig gebruik van de rechtstreekse zon voor de verlichting en verwarming van woningen en gebouwen.

Actieve zonne-energie betekent dat we via technologische middelen de zonne-energie benutten om warmte of elektriciteit te produceren. We onderscheiden:

    • Thermische zonne-energie zijn de technieken waarmee we warmte verwekken die we inzetten om woningen te verwarmen, water op te warmen of stoomturbines aan te drijven.
    • Fotovoltaïsche zonne-energie maakt gebruik van de scheikundige eigenschappen van sommige materialen die bij blootstelling aan zonlicht elektriciteit verwekken.

Grote zonnecentrale

Duitsland, Spanje en Portugal pakken zonne-energie groots aan. Daar staan namelijk zonnecentrales: enorme installaties van zonnepanelen die elektriciteit opwekken. Californië heeft zonthermische centrales. Het woord thermisch geeft aan dat ze de warmte van de zon gebruiken om uiteindelijk elektriciteit te maken. De centrales bestaan uit holle spiegels die het zonlicht bundelen om vloeistof op te warmen en stoom te ontwikkelen. Met de stoomkracht wordt vervolgens een turbine aangedreven. Ook in Spanje staan zulke zonthermische centrales. Een andere naam ervoor is: Concentrated Solar Power-centrales.

Voor een zonnecentrale is wel een flinke investering nodig. De hoge investeringskosten hebben mega-installaties in woestijnen tot nu toe tegengehouden.

Concentrated Solar Power

Zonnecentrale en milieu

Zonnecentrales zijn goed voor het klimaat omdat er minder fossiele brandstoffen (olie, kolen en gas) nodig zijn en de CO2-uitstoot dus afneemt. Maar grote zonnecentrales hebben ook nadelen. Voor het transport van de opgewekte stroom zijn lange hoogspanningsleidingen in het landschap nodig, en zonnecentrales bezetten veel landoppervlak. Dat beïnvloedt lokale flora en fauna. Of de natuur invloed ondervindt van het wegvangen van grote hoeveelheden licht (dat bereikt immers planten en dieren niet meer) is niet bekend.

Veel koelwater

Een nadeel van zonthermische centrales (Concentrated Solar Power-centrales) is dat ze veel water nodig hebben om de stoom in de turbine af te koelen. Elke 1.000 kWh kost 3 m³ water, dat niet hergebruikt kan worden omdat het gewoon verdampt. Zeker in woestijngebieden is dit een groot bezwaar.